WANTED: Miss Perfect, On-Cam at Off-Cam

( Isang Pagsusuring Pampanitikan sa Dulang ELBI PIE 17 : Rufo and the Ruffletes )

            Sa ikalabing-pitong pagsasadula ng isa sa mga pinaka-pinipilahang produksyon sa buong UPLB, hindi maikakailang ang tambalang Bucoy at Rufo ay isa o kung hindi man,ay ang pinaka-matagumpay sa larangan. Ang produksyon, na hindi lamang inaabangan taun-taon, ay isang institusyon ng malaya at malikhaing pagsasabuhay ng katotohanan sa likod ng bawat buhay ng mga tinaguriang “Iskolar ng Bayan” – sa kung ano ang kani-kanilang mga karanasan at malalalim nitong kaugnayan sa pagharap sa buhay at realidad.

            Isa sa mga di matatawarang kahalagan ng ganitong uri ng palabas ay sa kung papaano nagiging instrumento ang teatro upang magkaroon ng kahulugan ang bawat linyang ibinabato ng mga nagsisipagganap sa kanilang mga manunuri at sa pangkalahatang manonood.

            Karaniwan nang mahihinuha na sa ganitong mga panoorin, ang bawat manonood ay may kaniya-kanyang mga interpretasyon at pagpapakahulugan dito. Ang pinaka-karaniwan sa mga ito ay ang paghahanap ng mga aral sa buhay na maaaring gawin at isaalang-alang. Ang pagsilip o paghahabi ng mga ganitong aral ay naging tradisyon na ng mga Pilipino at ang panonood ay isa sa pinaka-epektibong paraan upang makakuha ng mga aral sa buhay base sa pagsasabuhay ng mga actor. Kung kaya’t karamihan sa mga palabas ngayon, tulad ng Elbi Pie, ay syang nagiging repleksyon ng iba’t-ibang karanasang hango sa mga tunay na karanasan sa buhay.

            Ang pag-asam natin sa maginhawa at makulay na buhay, halimbawa sa buhay pag-ibig dito sa Elbi Pie, ay ang pinaka-epektibong paraan di lamang upang marami ang manood, kundi magkaroon ng ideya ang tao at imulat sila sa katotohanan. Dahil dito, mas dumadami ang ating kaalaman sa buhay sa pamamagitan ng pagsisiwalat ng mga aral sa mga palabas.

            Sa paglalapat ng moralistikong pananaw sa bawat dula, isinasaalang-alang ang mga gawain at mga pangyayari sa buhay ng tao bilang hugutan ng mga aral nito.

            Halimbawa, ang ating mga paniniwala at mga ginagawa upang umalpas sa mga pasakit at problema ay dinadaan nating sa pagsamba, sa mga ritwal, sa paglalagay ng mga kung anu-ano at iba pa na wala naman talagang basehan o kinalaman sa ating hinaharap, ay naipakita ng husto sa dula. Upang imulat tayo sa katotohanan, minabuting sa huli, ay sabihing tayo ang gumagawa ng ating kapalaran at hindi ang mga bagay na ito. Sa ganitong konteksto, naipapahayag ang tunay na diwa ng teksto- magturo, magmulat, magbigay aral sa lipunan.

            Ito ang dahilan kung bakit karaniwang tumatalakay sa katotohanan ng buhay ang mga palabas ngayon. Upang pahalagan at pagyamanin ang mga aral na ito upang panatilihing buo ang pamayanan. Ang mga dula, bilang mga taga-linang ng mga asal, katotohanan, at sa kung ano ang tama o mali, kung tutuusin, ay taga-pangalaga din ng pagiging buo at kolektibo ng isang kultura.

            Datapwat, magiging matagumpay ang isang dula kung naipahayag nito ang tunay na nilalaman ng bawat linyang napapakinggan, humugot ang manonood ng mga aral  at ilapat ito sa kani-kanilang mga buhay.

“Sa huli, tayong mga manonood ang syang magiging direktor at aktor ng mga dulang ito.

Tayo ang magde-desisyon kung gagamitin natin ang mga aral nito sa ating mga buhay.”